DHEA-S (siarczan DHEA)
Konwerter DHEA-S poniżej pozwala szybko przeliczyć stężenie hormonu między µg/dL i µmol/L. Aby przeliczyć µg/dL na µmol/L, pomnóż wynik przez 0,02714; w drugą stronę — pomnóż przez 36,85 (lub podziel przez 0,02714).
⚠️ DHEA-S to NIE to samo co DHEA!
To dwa różne badania o odmiennych jednostkach (µg/dL dla DHEA-S vs ng/mL dla DHEA), masie molowej (368,5 vs 288,4 g/mol), półokresie (14 h vs 1–3 h) i stężeniu (DHEA-S jest ~1000× wyższy). DHEA-S NIE wymaga pobrania o określonej porze — nie wykazuje rytmu dobowego. Suplementacja DHEA podnosi DHEA-S 5–50×, doustne kortykosteroidy hamują DHEA-S przez supresję ACTH, a w ciąży DHEA-S fizjologicznie spada o 30–50%. Spadek z wiekiem (adrenopauza) jest fizjologiczny — stosuj normy wiekowe.
Czym jest DHEA-S?
DHEA-S (siarczan dehydroepiandrosteronu, ang. dehydroepiandrosterone sulfate, kod laboratoryjny DHEAS) to estrowa forma DHEA, najobfitszy steroid krążący we krwi człowieka. Produkowany niemal wyłącznie w warstwie siatkowatej kory nadnerczy (~95%) pod kontrolą ACTH, w ciąży dodatkowo przez nadnercza płodu. We krwi ~99% DHEA krąży w postaci siarczanu, dzięki czemu DHEA-S jest stabilnym, długoterminowym markerem produkcji nadnerczowej.
W odróżnieniu od kortyzolu i DHEA, DHEA-S nie wykazuje rytmu dobowego (długi półokres ~14 h, duża pula). Ulega konwersji do DHEA → androstendionu → testosteronu i estrogenów na obwodzie, dlatego jest ważnym prekursorem hormonów płciowych, zwłaszcza u kobiet po menopauzie i osób starszych.
Jak przeliczyć DHEA-S między jednostkami?
1 µg/dL = 0,02714 µmol/L
1 µmol/L ≈ 36,85 µg/dL
Współczynnik 0,02714 wynika z masy molowej cząsteczki DHEA-S (368,5 g/mol): 10 ÷ 368,5 ≈ 0,02714. Polskie i amerykańskie laboratoria raportują w µg/dL, europejskie publikacje w µmol/L. Czasem spotyka się też nmol/L (1 µg/dL ≈ 27,14 nmol/L) lub ng/mL (1 µg/dL = 10 ng/mL — ta sama wartość masy w innym zapisie).
Przykłady przeliczeń:
100 µg/dL × 0,02714 ≈ 2,71 µmol/L (typowy dorosły)
250 µg/dL × 0,02714 ≈ 6,78 µmol/L (młoda osoba)
500 µg/dL × 0,02714 ≈ 13,57 µmol/L (sugeruje patologię)
50 µg/dL × 0,02714 ≈ 1,36 µmol/L (osoby starsze, adrenopauza)
Wartości referencyjne DHEA-S — normy wg wieku i płci
Stężenie DHEA-S silnie zależy od wieku i płci. Szczyt osiąga między 20. a 30. rokiem życia, po czym systematycznie maleje (zjawisko zwane „adrenopauzą”). U osób 70-letnich stężenia są 5–10 razy niższe niż u młodych dorosłych:
| Grupa wiekowa | µg/dL | µmol/L |
|---|---|---|
| Mężczyźni 18–29 lat | 280–640 | 7,6–17,4 |
| Mężczyźni 30–49 lat | 95–530 | 2,6–14,4 |
| Mężczyźni 50–69 lat | 42–310 | 1,1–8,4 |
| Mężczyźni 70+ lat | 28–175 | 0,8–4,7 |
| Kobiety 18–29 lat | 65–380 | 1,8–10,3 |
| Kobiety 30–49 lat | 32–270 | 0,9–7,3 |
| Kobiety po menopauzie | 13–130 | 0,4–3,5 |
Krew można pobrać o dowolnej porze — DHEA-S nie wymaga pobrania na czczo ani porannego. Zakresy referencyjne mogą się różnić między laboratoriami; zawsze stosuj zakresy podane przez własne laboratorium.
Wskazania do oznaczenia DHEA-S
- Hirsutyzm i wirilizacja u kobiet — pierwsza linia różnicowania źródła androgenów (nadnercza vs jajniki)
- PCOS (zespół policystycznych jajników, E28.2) — różnicowanie z hiperandrogenizmem nadnerczowym
- Wrodzony przerost nadnerczy (CAH, E25.0) — klasyczna i nieklasyczna postać; DHEA-S znacznie podwyższony
- Guzy hormonalnie czynne nadnerczy — gruczolak/rak wirylizujący; DHEA-S >700 µg/dL silnie sugeruje patologię nadnerczową
- Niewydolność kory nadnerczy — niski DHEA-S w chorobie Addisona i wtórnej niewydolności przysadkowej
- Adrenopauza i medycyna funkcjonalna — ocena spadku androgenów z wiekiem, monitoring suplementacji DHEA
Co oznaczają nieprawidłowe wartości?
Wysoki DHEA-S sugeruje hiperandrogenizm nadnerczowy: wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guzy wirylizujące nadnerczy (wartości >700 µg/dL), PCOS z komponentą nadnerczową (~30% przypadków), zespół Cushinga z hiperplazją nadnerczy lub egzogenną suplementację DHEA. U noworodków i niemowląt przejściowo podwyższony jest fizjologiczny (resztkowa płodowa kora nadnerczy).
Niski DHEA-S wskazuje na chorobę Addisona, wtórną niewydolność (niedobór ACTH), długotrwałą terapię glikokortykoidami, anoreksję, ciężkie choroby ogólnoustrojowe lub fizjologicznie u osób starszych. W ciąży niski DHEA-S jest prawidłowy.
Powiązane kalkulatory
- Kortyzol — partner DHEA-S na osi nadnerczowej; stosunek DHEA-S/kortyzol oceniany w medycynie funkcjonalnej i ocenie odporności na stres
- DHEA — wolny prekursor DHEA-S; stężenie ~1000× niższe, krótki półokres, rytm dobowy
- ACTH — regulator wydzielania DHEA-S z kory nadnerczy; różnicuje hiperandrogenizm centralny od obwodowego
- Aldosteron — drugi główny hormon nadnerczy (warstwa kłębkowata); razem z kortyzolem i DHEA-S w panelu funkcji nadnerczy
- Testosteron całkowity — w hirsutyzmie i hiperandrogenizmie kobiecym oznaczany razem z DHEA-S do różnicowania źródła androgenów
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć DHEA-S µg/dL na µmol/L?
Aby przeliczyć z µg/dL na µmol/L, pomnóż wynik przez 0,02714. Wartość 250 µg/dL to więc około 6,78 µmol/L. Współczynnik wynika z masy molowej DHEA-S (368,5 g/mol).
Czy DHEA i DHEA-S to to samo?
Nie. DHEA to wolny dehydroepiandrosteron (MW 288,4), a DHEA-S to jego ester siarczanowy (MW 368,5). Różnią się masą molową, czasem półtrwania (1–3 h vs 14 h), stabilnością w ciągu dnia i typowymi jednostkami (ng/mL vs µg/dL). Stężenie DHEA-S jest zwykle ~1000-krotnie wyższe niż DHEA.
O której godzinie pobrać krew na DHEA-S?
DHEA-S można oznaczać o dowolnej porze dnia, nie wymaga pobrania na czczo. To istotna różnica względem kortyzolu i DHEA, które wykazują rytm dobowy. DHEA-S ma długi półokres (~14 h) i dużą pulę krążącą, dlatego jego stężenie jest stabilne przez całą dobę.
Jaki DHEA-S świadczy o guzie nadnerczy?
Wartości powyżej 700 µg/dL (19 µmol/L) u osoby dorosłej silnie sugerują patologię nadnerczową — najczęściej guza hormonalnie czynnego (gruczolak wirylizujący, rak nadnercza) lub klasyczną postać wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH). Wymaga to pilnej diagnostyki obrazowej (TK lub MRI nadnerczy) i konsultacji endokrynologicznej.
Co oznacza spadek DHEA-S z wiekiem?
Spadek DHEA i DHEA-S z wiekiem to zjawisko fizjologiczne nazywane adrenopauzą. U osób 70-letnich stężenia są 5–10 razy niższe niż u młodych dorosłych. To naturalny proces — nie wymaga leczenia, choć w medycynie funkcjonalnej rozważa się suplementację DHEA u osób z wyraźnymi objawami niedoboru, zawsze pod kontrolą lekarza.
Czy kalkulator DHEA-S diagnozuje PCOS lub CAH?
Nie. Kalkulator służy wyłącznie do przeliczania jednostek. Pełną interpretację wyniku w kontekście wieku, płci, panelu hormonalnego (DHEA, kortyzol, ACTH, 17-OH-progesteron, testosteron) i obrazu klinicznego przeprowadza lekarz endokrynolog lub ginekolog.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne. Rekomendacje diagnostyki i leczenia hiperandrogenizmu oraz wrodzonego przerostu nadnerczy.
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. Rekomendacje dotyczące diagnostyki PCOS i hiperandrogenizmu u kobiet.
- Endocrine Society. Clinical Practice Guideline: Evaluation and Treatment of Hirsutism in Premenopausal Women.
- Mayo Clinic Laboratories. DHEA Sulfate, Serum — Clinical and Interpretive.
Data ostatniej aktualizacji źródeł: 7 maja 2026 r.