Testosteron całkowity
Konwerter testosteronu całkowitego poniżej pozwala szybko przeliczyć stężenie hormonu między trzema najczęściej spotykanymi jednostkami: ng/dL, nmol/L i ng/mL. Aby przeliczyć ng/dL na nmol/L, pomnóż wynik przez 0,03467; aby przejść z ng/dL na ng/mL, pomnóż przez 0,01 (dl = 100 mL).
Czym jest testosteron całkowity?
Testosteron całkowity (z ang. total testosterone, TT) to suma wszystkich frakcji testosteronu krążącego we krwi — związanego z SHBG (60–70%), albuminą (30–40%) oraz wolnego (~1–2%). Jest to standardowe badanie pierwszej linii w diagnostyce zaburzeń androgenowych — zarówno hipogonadyzmu u mężczyzn, jak i hiperandrogenizmu u kobiet.
Testosteron jest głównym męskim hormonem płciowym, produkowanym przede wszystkim w komórkach Leydiga jąder pod wpływem LH. U kobiet powstaje w jajnikach i nadnerczach w znacznie mniejszych ilościach. Odpowiada za rozwój męskich cech płciowych, libido, spermatogenezę, masę mięśniową i kostną.
Jak przeliczyć testosteron całkowity między jednostkami?
1 ng/dL = 0,03467 nmol/L
1 ng/dL = 0,01 ng/mL (dL = 100 mL)
1 ng/mL = 3,467 nmol/L = 100 ng/dL
1 nmol/L ≈ 28,84 ng/dL = 0,288 ng/mL
Współczynnik 0,03467 wynika z masy molowej testosteronu (288,4 g/mol). Przykłady:
300 ng/dL × 0,03467 ≈ 10,4 nmol/L = 3 ng/mL (próg hipogonadyzmu)
500 ng/dL × 0,03467 ≈ 17,3 nmol/L = 5 ng/mL (norma męska)
30 ng/dL × 0,03467 ≈ 1,04 nmol/L = 0,3 ng/mL (typowo u kobiet)
Wartości testosteronu całkowitego — normy
| Grupa | ng/dL | nmol/L | ng/mL |
|---|---|---|---|
| Mężczyźni 19–39 lat | 264–916 | 9,2–31,8 | 2,6–9,2 |
| Mężczyźni 40–59 lat | 220–680 | 7,6–23,6 | 2,2–6,8 |
| Mężczyźni 60+ lat | 156–590 | 5,4–20,5 | 1,6–5,9 |
| Kobiety w wieku rozrodczym | 9–55 | 0,3–1,9 | 0,09–0,55 |
| Kobiety po menopauzie | 5–32 | 0,2–1,1 | 0,05–0,32 |
Krew pobiera się rano (7:00–10:00), na czczo — testosteron wykazuje rytm dobowy z wartościami nawet 30% niższymi wieczorem. Pojedynczy niski wynik wymaga potwierdzenia powtórnym pomiarem.
Próg niskiego testosteronu — kiedy mówimy o hipogonadyzmie?
Według wytycznych Endocrine Society:
- <264 ng/dL (<9,2 nmol/L) — jednoznacznie niski testosteron (przy oznaczeniu LC-MS/MS)
- <300 ng/dL (<10,4 nmol/L) + objawy kliniczne = rozpoznanie hipogonadyzmu
- 264–400 ng/dL — strefa graniczna; należy oznaczyć testosteron wolny i SHBG
Objawy niskiego testosteronu: spadek libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, utrata masy mięśniowej, depresja, osteoporoza, ginekomastia, niepłodność. U mężczyzn po 40. roku życia stopniowy spadek to andropauza (LOH, late-onset hypogonadism).
Testosteron całkowity vs wolny — który zlecić?
Testosteron całkowity to badanie pierwszej linii — wystarcza w większości przypadków. Testosteron wolny dodaje się w sytuacjach, gdy całkowity jest graniczny lub gdy SHBG jest nieprawidłowe (otyłość, choroby tarczycy, marskość wątroby, starszy wiek, antykoncepcja hormonalna).
W praktyce u mężczyzn z otyłością (niskie SHBG) testosteron całkowity bywa „prawidłowy”, podczas gdy testosteron wolny jest niski — to klasyczna pułapka diagnostyczna. Z kolei u starszych mężczyzn (wysokie SHBG) całkowity może być prawidłowy, ale wolny już niewystarczający. Zobacz nasz osobny kalkulator testosteronu wolnego.
Diagnostyka hipogonadyzmu u mężczyzn
Razem z LH i FSH testosteron całkowity różnicuje formy hipogonadyzmu:
- Pierwotny (uszkodzenie jąder) — niski T + wysoki LH + wysoki FSH; np. zespół Klinefeltera, kastracja, uszkodzenia jąder
- Wtórny (przysadkowy/podwzgórzowy) — niski T + niski LH + niski FSH; np. guzy przysadki, zespół Kallmanna, otyłość, anaboliki
Testosteron całkowity u kobiet
U kobiet wartości >55 ng/dL (>1,9 nmol/L) wskazują na hiperandrogenizm. Najczęstsze przyczyny: PCOS (zespół policystycznych jajników), wrodzony przerost nadnerczy (CAH), hormonalnie czynne nowotwory jajnika lub nadnerczy, stosowanie anabolików.
Towarzyszące objawy: hirsutyzm (nadmierne owłosienie), trądzik, łysienie androgenowe, zaburzenia miesiączkowania, niepłodność. U kobiet z bardzo wysokim T (>200 ng/dL) lub szybkim rozwojem objawów — pilna diagnostyka onkologiczna.
Powiązane kalkulatory
- Testosteron wolny — partner T całkowitego, biologicznie aktywna frakcja
- LH — stymuluje produkcję testosteronu w komórkach Leydiga
- FSH — partner LH w panelu hipogonadyzmu
- Estradiol (E2) — powstaje z testosteronu w wyniku aromatyzacji
- Progesteron — kluczowy hormon panelu rozrodczego
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć testosteron ng/dL na nmol/L?
Aby przeliczyć z ng/dL na nmol/L, pomnóż wynik przez 0,03467. Wartość 500 ng/dL to więc około 17,3 nmol/L.
Jak przeliczyć ng/dL na ng/mL?
Pomnóż przez 0,01 (decylitr to 100 mililitrów). Wartość 500 ng/dL to dokładnie 5 ng/mL.
Jaki testosteron oznacza hipogonadyzm?
Według Endocrine Society: poniżej 300 ng/dL (10,4 nmol/L) przy obecności objawów klinicznych = hipogonadyzm. Poniżej 264 ng/dL (LC-MS/MS) = jednoznacznie niski. W strefie granicznej 264–400 ng/dL konieczne jest oznaczenie testosteronu wolnego i SHBG.
O której godzinie pobrać krew na testosteron?
Krew pobiera się rano, między 7:00 a 10:00, na czczo. Stężenie testosteronu wykazuje rytm dobowy — wieczorem może być o ~30% niższe niż rano. Pojedynczy niski wynik najlepiej potwierdzić powtórnym oznaczeniem.
Czy oznaczać testosteron całkowity czy wolny?
Zaczyna się od testosteronu całkowitego — to badanie pierwszej linii. Wolny dodaje się gdy: całkowity jest graniczny (264–400 ng/dL), pacjent jest otyły lub starszy (nieprawidłowe SHBG), istnieje rozbieżność między wynikiem a obrazem klinicznym.
Co oznacza wysoki testosteron u kobiety?
Wartości >55 ng/dL u kobiety w wieku rozrodczym wskazują na hiperandrogenizm. Najczęstsza przyczyna to PCOS; rzadziej wrodzony przerost nadnerczy (CAH), hormonalnie czynne nowotwory jajnika lub nadnerczy. Bardzo wysokie wartości (>200 ng/dL) wymagają pilnej diagnostyki onkologicznej.
Czy kalkulator testosteronu diagnozuje hipogonadyzm?
Nie. Kalkulator służy wyłącznie do przeliczania jednostek. Pełną interpretację wyniku w kontekście objawów klinicznych, panelu hormonalnego (LH, FSH, SHBG, T wolny, E2) i wieku przeprowadza lekarz endokrynolog, androlog lub ginekolog.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne. Rekomendacje diagnostyki i leczenia hipogonadyzmu męskiego.
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. Rekomendacje dotyczące diagnostyki PCOS i hiperandrogenizmu.
- Endocrine Society. Clinical Practice Guideline: Testosterone Therapy in Men with Hypogonadism.
- Mayo Clinic Laboratories. Testosterone, Total, Serum — Clinical and Interpretive.
Data ostatniej aktualizacji źródeł: 28 kwietnia 2026 r.