Cystatyna C
Cystatyna C to laboratoryjny marker funkcji nerek, używany m.in. do dokładniejszej oceny filtracji kłębuszkowej wtedy, gdy sama kreatynina może być myląca. Ten przelicznik pomaga zamienić wynik cystatyny C między jednostkami mg/L i nmol/L.
⚠️ Cystatyna C – ważna pułapka interpretacyjna
Cystatyna C jest zwykle mniej zależna od masy mięśniowej niż kreatynina, ale nie jest markerem idealnym. Na wynik mogą wpływać m.in. glikokortykosteroidy, zaburzenia tarczycy, stan zapalny, ciąża, palenie oraz niektóre choroby ogólnoustrojowe. Wynik należy interpretować razem z eGFR, kreatyniną, badaniem moczu i albuminurią.
Czym jest cystatyna C?
Cystatyna C to niewielkie białko produkowane przez większość komórek jądrzastych organizmu. Jest filtrowana w kłębuszkach nerkowych, a następnie niemal całkowicie wychwytywana i rozkładana w kanalikach nerkowych. Dlatego jej stężenie we krwi pomaga ocenić, jak sprawnie nerki filtrują krew.
W praktyce cystatyna C bywa szczególnie przydatna u osób starszych, bardzo szczupłych, wyniszczonych, bardzo umięśnionych, po amputacjach albo wtedy, gdy wynik kreatyniny nie pasuje do obrazu klinicznego.
Jednostki cystatyny C i sposób przeliczenia
1 mg/L ≈ 75 nmol/L
mg/L × 75 ≈ nmol/L
nmol/L ÷ 75 ≈ mg/L
Przeliczenie cystatyny C z mg/L na nmol/L jest przeliczeniem masowo-molowym. Wynika z masy cząsteczkowej cystatyny C, wynoszącej około 13,3 kDa. W praktyce można przyjąć orientacyjny współczynnik: 1 mg/L ≈ 75 nmol/L.
| Cystatyna C w mg/L | Cystatyna C w nmol/L |
|---|---|
| 0,60 mg/L | około 45 nmol/L |
| 0,80 mg/L | około 60 nmol/L |
| 1,00 mg/L | około 75 nmol/L |
| 1,20 mg/L | około 90 nmol/L |
| 1,50 mg/L | około 113 nmol/L |
Normy cystatyny C
| Wynik | Przybliżona interpretacja |
|---|---|
| około 0,6–1,0 mg/L około 45–75 nmol/L |
typowy zakres referencyjny u wielu dorosłych |
| powyżej zakresu laboratorium | możliwa obniżona filtracja kłębuszkowa lub wpływ czynników pozanerkowych |
| poniżej zakresu laboratorium | zwykle mniejsze znaczenie kliniczne, zależne od metody i kontekstu |
Zakres referencyjny cystatyny C zależy od laboratorium, metody, wieku i populacji referencyjnej. Do interpretacji zawsze należy używać normy podanej na własnym wyniku.
Kiedy oznacza się cystatynę C?
- gdy kreatynina może nie odzwierciedlać rzeczywistej filtracji nerek,
- przy podejrzeniu przewlekłej choroby nerek,
- do dokładniejszego obliczania eGFR,
- u osób starszych, szczupłych, wyniszczonych lub bardzo umięśnionych,
- przy rozbieżności między kreatyniną a stanem klinicznym,
- w kontroli funkcji nerek u pacjentów z chorobami przewlekłymi.
Cystatyna C a kreatynina i eGFR
Kreatynina zależy m.in. od masy mięśniowej, diety, podaży mięsa i suplementacji kreatyną. Cystatyna C jest od tych czynników zwykle mniej zależna, dlatego może uzupełniać ocenę funkcji nerek. Największą wartość kliniczną ma często wzór łączony: kreatynina + cystatyna C, zwłaszcza przy granicznych lub niejednoznacznych wynikach eGFR.
Sam wynik cystatyny C nie powinien być traktowany jako rozpoznanie. Do oceny nerek potrzebne są także: eGFR, badanie ogólne moczu, albuminuria lub ACR, ciśnienie tętnicze, leki i choroby współistniejące.
Powiązane kalkulatory
- Kreatynina — klasyczny marker funkcji nerek i podstawa eGFR
- Mocznik — pomocniczy parametr metabolizmu białka i funkcji nerek
- Azot mocznikowy BUN — alternatywny zapis mocznika używany w części laboratoriów
- Kwas moczowy — parametr związany z metabolizmem puryn, dną i nerkami
- Wskaźnik ACR — albuminuria w ocenie uszkodzenia nerek
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć cystatynę C z mg/L na nmol/L?
Aby przeliczyć cystatynę C z mg/L na nmol/L, wynik w mg/L pomnóż orientacyjnie przez 75. Przykład: 0,90 mg/L × 75 ≈ 67,5 nmol/L. Dokładny współczynnik może zależeć od masy cząsteczkowej przyjętej w danym kalkulatorze.
Jak przeliczyć cystatynę C z nmol/L na mg/L?
Aby przeliczyć cystatynę C z nmol/L na mg/L, wynik w nmol/L podziel orientacyjnie przez 75. Przykład: 75 nmol/L ÷ 75 ≈ 1,0 mg/L.
Ile to jest 1,0 mg/L cystatyny C w nmol/L?
1,0 mg/L cystatyny C to około 75 nmol/L. Jest to wartość orientacyjna przyjmowana przy masie cząsteczkowej cystatyny C około 13,3 kDa.
Jaka jest norma cystatyny C?
Typowy zakres u dorosłych wynosi około 0,6–1,0 mg/L, czyli około 45–75 nmol/L, ale normy zależą od laboratorium, metody, wieku i populacji referencyjnej. Do interpretacji należy używać zakresu podanego na własnym wyniku.
Czy cystatyna C jest lepsza od kreatyniny?
Cystatyna C bywa bardziej użyteczna, gdy kreatynina może być myląca, np. przy bardzo małej lub dużej masie mięśniowej, u osób starszych albo przy nietypowej diecie. Nie zastępuje automatycznie kreatyniny; często najlepiej interpretować ją razem z eGFR, kreatyniną i badaniem moczu.
Czy kalkulator cystatyny C diagnozuje chorobę nerek?
Nie. Kalkulator służy wyłącznie do przeliczania jednostek mg/L ↔ nmol/L. Rozpoznanie choroby nerek wymaga oceny lekarza, powtarzalnych wyników, eGFR, badania moczu, albuminurii i pełnego kontekstu klinicznego.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Nefrologiczne. Zalecenia dotyczące rozpoznawania i leczenia przewlekłej choroby nerek.
- Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej. Diagnostyka laboratoryjna chorób nerek i ocena filtracji kłębuszkowej.
- KDIGO. Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
- Mayo Clinic Laboratories. Cystatin C, Serum — Clinical and Interpretive.