DHEA
Konwerter DHEA poniżej pozwala szybko przeliczyć stężenie hormonu między dwiema najczęściej spotykanymi jednostkami: ng/mL i nmol/L. Aby przeliczyć ng/mL na nmol/L, pomnóż wynik przez 3,467; w drugą stronę — podziel przez 3,467 (lub pomnóż przez 0,288).
Uwaga: ten kalkulator dotyczy DHEA (dehydroepiandrosteronu wolnego), a nie DHEA-S (siarczanu DHEA). To dwa różne hormony — różnią się masą molową, jednostkami i wartościami referencyjnymi. Sekcja „DHEA vs DHEA-S” poniżej wyjaśnia różnicę.
Czym jest DHEA?
DHEA (z ang. dehydroepiandrosterone, dehydroepiandrosteron) to steroidowy prekursor hormonów płciowych produkowany głównie w warstwie siatkowatej kory nadnerczy, w mniejszych ilościach również w jajnikach i jądrach. Stanowi punkt wyjścia dla syntezy testosteronu i estrogenów na obwodzie.
DHEA wykazuje rytm dobowy (najwyższy rano, jak kortyzol) i ma krótki półokres trwania (1–3 godziny). To odróżnia go od DHEA-S (siarczanu), który jest stabilny w ciągu dnia i mierzony znacznie częściej. Stężenia DHEA są około 1000 razy niższe od DHEA-S.
Jak przeliczyć DHEA między jednostkami?
1 ng/mL = 3,467 nmol/L
1 nmol/L ≈ 0,288 ng/mL
Współczynnik 3,467 wynika z masy molowej cząsteczki DHEA (288,4 g/mol): 1000 ÷ 288,4 ≈ 3,467. Co ciekawe, ta sama masa molowa cechuje testosteron — oba hormony są steroidami C19 o bardzo podobnej strukturze.
Przykłady przeliczeń:
1 ng/mL × 3,467 ≈ 3,5 nmol/L (dolna granica normy)
5 ng/mL × 3,467 ≈ 17,3 nmol/L (typowo u dorosłego)
10 ng/mL × 3,467 ≈ 34,7 nmol/L (górna granica normy u młodych)
DHEA vs DHEA-S — to nie to samo!
To najczęstsza pomyłka przy odbiorze wyników:
| Cecha | DHEA | DHEA-S (siarczan) |
|---|---|---|
| Masa molowa | 288,4 g/mol | 368,5 g/mol |
| Półokres trwania | 1–3 godziny | ~14 godzin |
| Rytm dobowy | tak (jak kortyzol) | brak (stabilny) |
| Stężenie | ng/mL (niskie) | µg/dL (~1000× wyższe) |
| Główne wskazanie | medycyna funkcjonalna, panel hormonalny | diagnostyka nadnerczy, PCOS, CAH |
W praktyce klinicznej dominuje DHEA-S — jest stabilniejszy, łatwiejszy do oznaczenia (wyższe stężenia, brak rytmu dobowego) i lepiej odzwierciedla całodobową produkcję nadnerczową. DHEA oznacza się rzadziej, głównie w badaniach hormonalnych medycyny funkcjonalnej, monitorowaniu suplementacji DHEA oraz w niektórych protokołach diagnostyki leczenia niepłodności (zwłaszcza u kobiet z obniżoną rezerwą jajnikową).
Wartości referencyjne DHEA — normy wg wieku i płci
Stężenie DHEA spada z wiekiem — szczyt osiąga między 20. a 30. rokiem życia, po czym systematycznie maleje (zjawisko zwane „adrenopauzą”). U osób 70-letnich stężenia są nawet 5–10 razy niższe niż u młodych dorosłych.
| Grupa wiekowa | ng/mL | nmol/L |
|---|---|---|
| Mężczyźni 18–29 lat | 2,5–12 | 8,7–41,6 |
| Mężczyźni 30–49 lat | 1,5–10 | 5,2–34,7 |
| Mężczyźni 50–69 lat | 1,0–7 | 3,5–24,3 |
| Mężczyźni 70+ lat | 0,6–4 | 2,1–13,9 |
| Kobiety 18–39 lat | 1,5–9 | 5,2–31,2 |
| Kobiety 40–49 lat | 1,0–7 | 3,5–24,3 |
| Kobiety po menopauzie | 0,5–4 | 1,7–13,9 |
Krew pobiera się rano (7:00–10:00), na czczo ze względu na rytm dobowy. Zakresy referencyjne mogą się różnić między laboratoriami.
Kiedy oznacza się DHEA?
Wskazania do oznaczenia DHEA (a nie DHEA-S):
- Suplementacja DHEA — monitorowanie poziomów u osób przyjmujących preparaty DHEA
- Diagnostyka rozszerzona u kobiet z obniżoną rezerwą jajnikową — niektóre protokoły leczenia niepłodności
- Hipogonadyzm nadnerczowy — w połączeniu z DHEA-S i kortyzolem
- Andropauza i menopauza — ocena spadku androgenów z wiekiem (medycyna funkcjonalna)
- Stres przewlekły, zmęczenie nadnerczy — w naturopatii ocenia się stosunek DHEA/kortyzol
W standardowej diagnostyce hiperandrogenizmu, PCOS, hirsutyzmu czy wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH) preferuje się DHEA-S — bardziej stabilny i lepszy marker produkcji nadnerczowej.
Co oznaczają nieprawidłowe wartości DHEA?
Niski DHEA może wynikać z naturalnego procesu starzenia, przewlekłego stresu (zmęczenie nadnerczy w terminologii naturopatycznej), pierwotnej lub wtórnej niedoczynności nadnerczy, długotrwałej terapii glikokortykoidami lub anoreksji.
Wysoki DHEA bywa związany ze suplementacją DHEA, wrodzonym przerostem nadnerczy (CAH), hormonalnie czynnymi guzami nadnerczy, PCOS z komponentą nadnerczową lub przewlekłym stresem we wczesnej fazie. Wartości znacznie podwyższone wymagają poszerzonej diagnostyki onkologicznej.
Powiązane kalkulatory
- Testosteron całkowity — DHEA jest jego prekursorem (przekształcenie obwodowe)
- Testosteron wolny — biologicznie aktywna frakcja androgenu
- Estradiol (E2) — DHEA → estradiol w wyniku aromatyzacji
- LH — element panelu hormonalnego
- Progesteron — kluczowy hormon panelu rozrodczego
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć DHEA ng/mL na nmol/L?
Aby przeliczyć z ng/mL na nmol/L, pomnóż wynik przez 3,467. Wartość 5 ng/mL to więc około 17,3 nmol/L.
Czy DHEA i DHEA-S to to samo?
Nie. DHEA to wolny dehydroepiandrosteron (MW 288,4), a DHEA-S to jego ester siarczanowy (MW 368,5). Różnią się masą molową, czasem półtrwania (1–3 h vs 14 h), stabilnością w ciągu dnia i typowymi jednostkami (ng/mL vs µg/dL). Stężenie DHEA-S jest zwykle ~1000-krotnie wyższe niż DHEA.
O której godzinie pobrać krew na DHEA?
Krew na DHEA pobiera się rano, między 7:00 a 10:00, na czczo. DHEA wykazuje rytm dobowy z najwyższymi wartościami rano. To istotna różnica względem DHEA-S, którego można oznaczać o dowolnej porze (brak rytmu dobowego).
Co oznacza spadek DHEA z wiekiem?
Spadek DHEA i DHEA-S z wiekiem to zjawisko fizjologiczne nazywane adrenopauzą. U osób 70-letnich stężenia są 5–10 razy niższe niż u młodych dorosłych. To naturalny proces, ale w medycynie funkcjonalnej rozważa się czasem suplementację DHEA u osób z wyraźnymi objawami niedoboru — zawsze pod kontrolą lekarza.
Co oznacza wysoki DHEA u kobiety?
Wysoki DHEA u kobiety w wieku rozrodczym może wskazywać na PCOS z komponentą nadnerczową, wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guza hormonalnie czynnego nadnerczy lub stosowanie suplementów DHEA. Często towarzyszą objawy hiperandrogenizmu: hirsutyzm, trądzik, zaburzenia miesiączkowania.
Czy kalkulator DHEA diagnozuje zaburzenia nadnerczy?
Nie. Kalkulator służy wyłącznie do przeliczania jednostek DHEA. Pełną interpretację wyniku w kontekście wieku, płci, panelu hormonalnego (DHEA-S, kortyzol, testosteron, ACTH) i obrazu klinicznego przeprowadza lekarz endokrynolog lub ginekolog.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne. Rekomendacje diagnostyki i leczenia zaburzeń hormonalnych nadnerczy.
- Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników. Rekomendacje dotyczące diagnostyki PCOS i hiperandrogenizmu.
- Endocrine Society. Clinical Practice Guideline: Adrenal Hormone Disorders.
- Mayo Clinic Laboratories. Dehydroepiandrosterone (DHEA), Serum — Clinical and Interpretive.
Data ostatniej aktualizacji źródeł: 7 maja 2026 r.