Dehydrogenaza glutaminianowa (GLDH)
Dehydrogenaza glutaminianowa (GLDH) to enzym mitochondrialny obecny głównie w hepatocytach. Ten kalkulator i przelicznik pomaga zamienić aktywność GLDH między U/L i µkat/L, aby łatwiej porównać wynik z różnych laboratoriów.
⚠️ GLDH – ważna pułapka interpretacyjna
GLDH jest bardziej związana z uszkodzeniem komórek wątroby niż wiele nieswoistych enzymów, ale nadal nie rozpoznaje samodzielnie choroby. Wynik należy oceniać razem z ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubiną, objawami, lekami, alkoholem, toksynami i zakresem referencyjnym danego laboratorium.
Czym jest dehydrogenaza glutaminianowa (GLDH)?
GLDH, czyli glutamate dehydrogenase, uczestniczy w przemianach aminokwasów i metabolizmie azotu. W praktyce laboratoryjnej oznacza się jej aktywność enzymatyczną w surowicy lub osoczu, a nie masę enzymu. Ponieważ enzym znajduje się w mitochondriach hepatocytów, wzrost GLDH może sugerować głębsze lub bardziej nasilone uszkodzenie komórek wątroby.
Badanie bywa wykorzystywane pomocniczo przy podejrzeniu ostrego, przewlekłego, toksycznego lub polekowego uszkodzenia wątroby. Nie jest jednak tak powszechne jak ALT, AST, GGTP czy ALP, dlatego dostępność i zakresy norm mogą się różnić między laboratoriami.
Jednostki GLDH i wzór przeliczenia
1 U/L = 0,01667 µkat/L
1 µkat/L = 60 U/L
Przykład: 7 U/L = 0,117 µkat/L
Jednostka U/L oznacza aktywność enzymu w jednostkach na litr. Jednostka µkat/L jest jednostką SI i odnosi aktywność do sekundy, dlatego przeliczenie wynika z relacji 1 minuta = 60 sekund.
| GLDH w U/L | GLDH w µkat/L | Interpretacja techniczna |
|---|---|---|
| 5 U/L | 0,083 µkat/L | Przykładowa górna granica dla kobiet w części metod. |
| 7 U/L | 0,117 µkat/L | Przykładowa górna granica dla mężczyzn w części metod. |
| 10 U/L | 0,167 µkat/L | Wartość powyżej typowych zakresów wymaga interpretacji z wynikiem laboratoryjnym. |
Normy GLDH
| Grupa | Przykładowy zakres w U/L | Ten sam zakres w µkat/L |
|---|---|---|
| Dorośli — kobiety | ≤ 5 U/L | ≤ 0,083 µkat/L |
| Dorośli — mężczyźni | ≤ 7 U/L | ≤ 0,117 µkat/L |
To zakresy orientacyjne. W praktyce nadrzędna jest norma podana na wyniku, ponieważ GLDH zależy od metody, temperatury oznaczenia, aparatu, odczynników, walidacji laboratorium, wieku i materiału biologicznego.
Kiedy oznacza się GLDH?
- podejrzenie ostrego lub przewlekłego uszkodzenia hepatocytów,
- diagnostyka toksycznego albo polekowego uszkodzenia wątroby,
- ocena uszkodzenia wątroby przy niejednoznacznych ALT i AST,
- różnicowanie źródła wzrostu enzymów przy chorobach mięśni,
- monitorowanie wybranych chorób wątroby razem z innymi próbami wątrobowymi,
- ocena cholestazy, żółtaczki lub zmian nowotworowych w kontekście pełnego panelu badań.
Przygotowanie i czynniki zakłócające
Materiałem jest zwykle krew żylna. Najczęściej stosuje się standardowe pobranie zgodne z zaleceniami laboratorium. Przy kontroli wyniku najlepiej wykonywać badanie w tym samym laboratorium, tą samą metodą i porównywać je z ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubiną, albuminą, INR oraz obrazem klinicznym.
Na interpretację mogą wpływać świeże uszkodzenie wątroby, alkohol, leki, toksyny, infekcje, choroby dróg żółciowych, choroby nowotworowe z zajęciem wątroby oraz różnice metodyczne. Wynik nietypowy lub nagle podwyższony warto omówić z lekarzem, zwłaszcza gdy występuje żółtaczka, ból brzucha, ciemny mocz, jasny stolec, świąd skóry albo osłabienie.
Powiązane przeliczniki i badania
- ALT (ALAT, GPT) – bardziej swoisty enzym hepatocytarny.
- AST (AspAT, GOT) – enzym wątrobowo-mięśniowy, pomocny w ocenie uszkodzenia komórek.
- GGTP (GGT) – cholestaza, alkohol i indukcja enzymów wątrobowych.
- Fosfataza alkaliczna (ALP) – drogi żółciowe, kości i cholestaza.
- Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) – nieswoisty marker uszkodzenia tkanek i hemolizy.
FAQ — GLDH
Jak przeliczyć GLDH z U/L na µkat/L?
Wynik w U/L należy pomnożyć przez 0,01667. Przykład: 7 U/L × 0,01667 = 0,117 µkat/L.
Jak przeliczyć GLDH z µkat/L na U/L?
Wynik w µkat/L należy pomnożyć przez 60. Przykład: 0,10 µkat/L = 6 U/L.
Ile to jest 5 U/L GLDH w µkat/L?
5 U/L GLDH to około 0,083 µkat/L. To przeliczenie techniczne, a nie samodzielna interpretacja kliniczna.
Jaka jest norma GLDH?
Często spotykane orientacyjne wartości graniczne to około ≤ 5 U/L u kobiet i ≤ 7 U/L u mężczyzn, czyli odpowiednio ≤ 0,083 i ≤ 0,117 µkat/L. Zawsze obowiązuje zakres referencyjny z konkretnego laboratorium.
Co oznacza podwyższona dehydrogenaza glutaminianowa?
Podwyższona GLDH może wskazywać na uszkodzenie komórek wątroby, zwłaszcza mitochondrialne lub toksyczne, ale wymaga oceny z ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubiną i objawami pacjenta.
Czy kalkulator GLDH diagnozuje chorobę wątroby?
Nie. Kalkulator służy wyłącznie do przeliczania jednostek U/L i µkat/L. Diagnozę może postawić lekarz na podstawie pełnego obrazu klinicznego.
Źródła
- ALAB Laboratoria. Dehydrogenaza glutaminianowa (GLDH) — opis badania.
- Diagnostyka. Dehydrogenaza glutaminianowa GLDH — diagnostyka chorób wątroby.
- DiaSys Diagnostic Systems. GLDH FS — package insert, conversion factor and reference ranges.
- Alhaddad O. i wsp. Evaluation of glutamate dehydrogenase (GLDH) as a diagnostic and prognostic marker in drug-induced liver injury.