Cholinoesteraza (CHE)
Cholinoesteraza (CHE), nazywana też pseudocholinoesterazą lub butyrylocholinoesterazą, to enzym oznaczany najczęściej w surowicy. Ten przelicznik pomaga szybko zamienić wynik między U/L, µkat/L i kU/L, aby łatwiej porównać raporty z różnych laboratoriów.
⚠️ CHE – ważna pułapka interpretacyjna
Niska cholinoesteraza nie jest prostym odpowiednikiem „prób wątrobowych”. Wynik może spadać w zaawansowanej niewydolności syntezy wątroby, po ekspozycji na związki fosforoorganiczne, przy niedożywieniu, w ciąży, podczas stosowania estrogenów oraz przy wrodzonym niedoborze enzymu. Przy podejrzeniu ryzyka przedłużonego bezdechu po sukcynylocholinie potrzebna bywa ocena wariantu enzymu, np. test dibukainowy.
Czym jest cholinoesteraza (CHE)?
CHE w surowicy jest syntetyzowana głównie w wątrobie, dlatego bywa traktowana jako marker zdolności syntezy białek. Różni się od acetylocholinoesterazy obecnej m.in. w krwinkach czerwonych i tkance nerwowej. W praktyce laboratoryjnej wynik CHE pomaga ocenić przede wszystkim wydolność syntezy wątroby, narażenie na pestycydy fosforoorganiczne oraz ryzyko nietypowej reakcji na sukcynylocholinę używaną w anestezjologii.
Jednostki CHE i sposób przeliczenia
1 U/L = 0,016667 µkat/L = 0,001 kU/L
1 µkat/L = 60 U/L = 0,06 kU/L
1 kU/L = 1000 U/L = 16,667 µkat/L
| Przykład | U/L | µkat/L | kU/L |
|---|---|---|---|
| Niższy wynik | 5000 | 83,3 | 5,0 |
| Wynik pośredni | 9000 | 150,0 | 9,0 |
| Wyższy wynik | 12 000 | 200,0 | 12,0 |
Normy cholinoesterazy
| Jednostka | Przykładowy zakres referencyjny | Uwagi |
|---|---|---|
| U/L | 5320–12 920 U/L | często spotykany zakres dla ChE |
| µkat/L | 88,7–215,3 µkat/L | ten sam zakres po przeliczeniu |
| kU/L | 5,32–12,92 kU/L | zapis w tysiącach U/L |
Zakresy CHE silnie zależą od metody, temperatury oznaczenia i użytego substratu. Część laboratoriów podaje inne normy, dlatego do interpretacji zawsze należy używać zakresu z własnego wyniku, a nie samej tabeli porównawczej.
Co oznacza niska lub wysoka cholinoesteraza?
Niska CHE może występować przy marskości, ciężkim uszkodzeniu miąższu wątroby, przerzutach do wątroby, zatruciu związkami fosforoorganicznymi, niedożywieniu, przewlekłym stanie zapalnym, ciąży, estrogenach i doustnej antykoncepcji. W zaawansowanych chorobach wątroby spadek bywa wyraźniejszy niż przy łagodnych lub przewlekłych zmianach.
Wysoka CHE ma zwykle mniejsze znaczenie diagnostyczne. Może pojawiać się m.in. przy otyłości, cukrzycy typu 2, zespole metabolicznym, niektórych zaburzeniach lipidowych i nadużywaniu alkoholu. Sam wynik CHE nie rozpoznaje choroby — powinien być oceniany razem z ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubiną, albuminą i INR.
Kiedy oznacza się CHE?
- ocena wydolności syntezy wątroby przy podejrzeniu marskości lub ciężkiego uszkodzenia wątroby,
- monitorowanie pacjentów z chorobami wątroby, szczególnie w zaawansowanych stanach,
- podejrzenie lub monitorowanie narażenia na pestycydy fosforoorganiczne,
- wywiad rodzinny lub osobisty przedłużonego bezdechu po znieczuleniu,
- kwalifikacja do użycia sukcynylocholiny przy podejrzeniu niedoboru pseudocholinoesterazy,
- różnicowanie niskiej aktywności enzymu z niedożywieniem, ciążą i działaniem estrogenów.
Przygotowanie i czynniki zakłócające
Materiałem jest zwykle surowica krwi żylnej. Najczęściej wystarczy standardowe pobranie rano; wiele laboratoriów zaleca odpoczynek przed badaniem i dobre nawodnienie. Na wynik mogą wpływać ciąża, estrogeny, doustna antykoncepcja, niedożywienie, stan zapalny, choroby przewlekłe, świeża ekspozycja na pestycydy oraz warianty genetyczne enzymu. W ocenie narażenia zawodowego najlepiej porównać wynik z wcześniejszą wartością wyjściową danej osoby.
Powiązane kalkulatory
- ALT (ALAT, GPT) — uszkodzenie hepatocytów i aktywność zapalna wątroby
- AST (AspAT, GOT) — enzym wątrobowo-mięśniowy, pomocny w ocenie uszkodzenia komórek
- GGTP (GGT) — cholestaza, alkohol i indukcja enzymów wątrobowych
- Fosfataza alkaliczna (ALP) — drogi żółciowe, kości i cholestaza
- Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) — nieswoisty marker uszkodzenia tkanek
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć cholinoesterazę z U/L na µkat/L?
Wynik w U/L należy pomnożyć przez 0,016667. Przykład: 9000 U/L × 0,016667 = 150,0 µkat/L. Odwrotnie: wynik w µkat/L mnożymy przez 60, aby uzyskać U/L.
Jak przeliczyć CHE z U/L na kU/L?
Wynik w U/L należy podzielić przez 1000. Przykład: 12 000 U/L = 12,0 kU/L. Odwrotnie: 8,5 kU/L = 8500 U/L.
Jaka jest norma cholinoesterazy?
Często spotykany zakres to około 5320–12 920 U/L, czyli 88,7–215,3 µkat/L lub 5,32–12,92 kU/L. Normy różnią się między laboratoriami, więc najważniejszy jest zakres referencyjny z konkretnego wyniku.
Czy niska CHE zawsze oznacza chorobę wątroby?
Nie. Niska CHE może wynikać z ciężkiej choroby wątroby, ale także z ekspozycji na związki fosforoorganiczne, niedożywienia, ciąży, estrogenów, przewlekłego stanu zapalnego albo wrodzonego niedoboru pseudocholinoesterazy.
Czy cholinoesteraza służy do rozpoznania żółtaczki?
Nie jako podstawowe badanie. Przy żółtaczce ważniejsze są bilirubina, ALP, GGTP, ALT i AST. CHE bardziej odzwierciedla zdolność syntezy wątroby oraz wybrane sytuacje toksykologiczne i anestezjologiczne.
Dlaczego CHE jest ważna przed znieczuleniem?
Niedobór lub nietypowy wariant pseudocholinoesterazy może powodować przedłużone działanie sukcynylocholiny, a więc przedłużony paraliż mięśni i bezdech po znieczuleniu. Przy takim wywiadzie potrzebna jest ocena anestezjologiczna.
Źródła
- Medycyna Praktyczna. Cholinesteraza (ChE).
- ALAB Laboratoria. Badanie cholinoesterazy – marker wydolności wątroby.
- Mayo Clinic Laboratories. Pseudocholinesterase, Total, Serum.
- MedlinePlus Medical Encyclopedia. Cholinesterase – blood.