Witamina K (filochinon)
Konwerter witaminy K1 (filochinonu) poniżej pozwala przeliczyć stężenie między ng/mL, nmol/L i ng/L. Wzory: 1 ng/mL = 2,22 nmol/L, 1 ng/mL = 1000 ng/L (z masy molowej filochinonu ~450,7 g/mol).
⚠️ Kalkulator dotyczy WYŁĄCZNIE witaminy K1 (filochinonu) — NIE K2
Standardowe oznaczenie „witamina K” w surowicy mierzy tylko formę K1. Dla witaminy K2 (np. MK-7) masa molowa jest inna (~649 g/mol) i współczynnik wynosiłby ~1,54 — ale K2 nie jest rutynowo oznaczana w laboratoriach. Jej status ocenia się pośrednio przez markery ucOC (nieskarboksylowana osteokalcyna) lub dp-ucMGP. Jeśli na Twoim wyniku widnieje „Witamina K” — to K1.
Witamina K1 to kluczowy kofaktor krzepnięcia krwi — aktywuje wątrobową γ-karboksylację czynników II (protrombiny), VII, IX i X. Niedobór objawia się skłonnością do krwawień i wydłużeniem czasu protrombinowego (PT/INR).
Czym jest witamina K1?
Witamina K1 (filochinon, fitomenadion) to rozpuszczalna w tłuszczach witamina syntetyzowana przez rośliny. Główne źródła: warzywa zielonolistne (jarmuż, szpinak, brokuły, brukselka, sałata, pietruszka), oleje roślinne (rzepakowy, sojowy), w mniejszych ilościach podroby i jaja. Pokrywa około 90% spożycia witaminy K w diecie europejskiej. Po wchłonięciu w jelicie cienkim transportowana jest do wątroby, gdzie aktywuje białka krzepnięcia. Podawana profilaktycznie noworodkom po urodzeniu.
Jak przeliczyć witaminę K1 między jednostkami?
1 ng/mL = 2,22 nmol/L
1 ng/mL = 1000 ng/L = 1000 pg/mL
1 nmol/L ≈ 0,45 ng/mL ≈ 450 ng/L
W Polsce i USA standardem jest ng/mL (lub równoważny pg/mL = ng/L), w wielu krajach europejskich — nmol/L. Oznaczenia witaminy K1 są stosunkowo rzadko wykonywane rutynowo — częściej wnioskuje się o jej status pośrednio z PT/INR.
0,1 ng/mL = 100 ng/L ≈ 0,22 nmol/L (próg niedoboru)
0,5 ng/mL = 500 ng/L ≈ 1,11 nmol/L (norma dolna)
1,0 ng/mL = 1000 ng/L ≈ 2,22 nmol/L (norma optymalna)
Wartości referencyjne witaminy K1
| Stężenie | ng/mL | nmol/L | Interpretacja |
|---|---|---|---|
| Niedobór | <0,1 | <0,22 | Ryzyko krwawień, wydłużone PT/INR |
| Niski | 0,1–0,3 | 0,22–0,67 | Suboptymalny, zwykle bez objawów krzepnięcia |
| Norma | 0,3–2,5 | 0,67–5,55 | Prawidłowy poziom K1 |
| Wysoki | >2,5 | >5,55 | Suplementacja, dieta bogata w warzywa zielonolistne |
Zakresy referencyjne różnią się znacznie między laboratoriami — zawsze odnoś się do widełek z własnego wyniku.
K1 vs K2 — kontekst (kalkulator nie dotyczy K2!)
Witamina K to grupa związków pełniących różne funkcje. Ta strona i kalkulator dotyczą wyłącznie K1:
- K1 (filochinon) — z warzyw zielonolistnych, krzepnięcie krwi (wątroba). To ją mierzy się w surowicy i ją obejmuje konwerter.
- K2 (menachinony, MK-4 do MK-13) — z fermentowanej żywności (natto, sery długodojrzewające), kości i naczynia. NIE jest oznaczana rutynowo — jej status ocenia się przez ucOC lub dp-ucMGP.
- K3 (menadion) — syntetyczna, używana w paszach, nie w suplementach dla ludzi.
Jeśli rozważasz suplementację K2 MK-7 (popularny duet z witaminą D3 dla zdrowia kości i ochrony naczyń) — pamiętaj, że tego parametru nie zmierzysz standardowym badaniem „witamina K”.
Niedobór witaminy K1 — przyczyny i objawy
Najczęstsze przyczyny: długotrwała antybiotykoterapia, choroby zapalne jelit (Crohn, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), celiakia, mukowiscydoza, żółtaczka cholestatyczna, niewydolność wątroby, dieta uboga w warzywa zielonolistne, antagoniści witaminy K (warfaryna).
Objawy: łatwe siniaczenie, krwawienia z dziąseł i nosa, długie krwawienie z ran, krwiomocz, wydłużone PT/INR. U niemowląt karmionych piersią — choroba krwotoczna noworodków (stąd profilaktyczne podanie K1 po urodzeniu).
Witamina K1 a leki przeciwzakrzepowe
Warfaryna i acenokumarol (Sintrom) działają jako antagoniści witaminy K — blokują reduktazę epoksydu witaminy K. Pacjenci przyjmujący te leki muszą utrzymywać stałą podaż witaminy K1 w diecie (bez nagłych zmian spożycia warzyw zielonolistnych), nie suplementować witaminy K bez konsultacji z lekarzem oraz regularnie monitorować INR.
Pacjenci przyjmujący nowoczesne antykoagulanty (NOAC: rywaroksaban, apiksaban, dabigatran) nie mają takich ograniczeń — ich działanie nie zależy od witaminy K.
Wskazania do oznaczenia witaminy K1
- Łatwe siniaczenie i krwawienia bez wyraźnej przyczyny
- Wydłużony PT/INR bez stosowania antykoagulantów
- Choroby wątroby, cholestaza, niewydolność trzustki
- Choroby zapalne jelit, celiakia, mukowiscydoza, długotrwała antybiotykoterapia
- Diagnostyka choroby krwotocznej noworodków
Powiązane kalkulatory
- Witamina D (25-OH) — flagowy duet D3+K2 dla kości i naczyń
- Ferrytyna — diagnostyka anemii i krwawień
- Witamina C — wsparcie integralności naczyń
- Witamina B12 — kompleks witamin krwiotwórczych
- Kwas foliowy (B9) — synergia witamin krwiotwórczych
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć witaminę K1 ng/mL na nmol/L?
Pomnóż wynik w ng/mL przez 2,22, aby otrzymać nmol/L. Przykład: 0,5 ng/mL × 2,22 ≈ 1,11 nmol/L. Dla przeliczenia na ng/L (lub równoważny pg/mL) pomnóż ng/mL przez 1000.
Czy ten kalkulator działa dla witaminy K2 (MK-7)?
Nie. Współczynnik 2,22 wynika z masy molowej K1 (~450,7 g/mol). Witamina K2 MK-7 ma masę ~649 g/mol — dla niej współczynnik wynosiłby ~1,54. W praktyce K2 nie jest jednak rutynowo oznaczana w surowicy, więc pacjent nie spotka się z wynikiem do przeliczenia. Status K2 ocenia się pośrednio przez nieskarboksylowaną osteokalcynę (ucOC) lub dp-ucMGP.
Jaki poziom witaminy K1 jest prawidłowy?
Norma witaminy K1 we krwi: 0,3–2,5 ng/mL (0,67–5,55 nmol/L). Wartości <0,1 ng/mL oznaczają niedobór z ryzykiem krwawień. Zakresy różnią się między laboratoriami — zawsze odnoś się do widełek z własnego wyniku.
Czy mogę przyjmować witaminę K przy warfarynie?
Bez konsultacji z lekarzem prowadzącym — nie. Warfaryna działa jako antagonista witaminy K — suplementacja może osłabić działanie leku i zwiększyć ryzyko zakrzepicy. Przy stosowaniu warfaryny zachowaj stałą podaż witaminy K w diecie i regularnie monitoruj INR. Przy NOAC (rywaroksaban, apiksaban) nie ma takich ograniczeń.
Jakie produkty zawierają najwięcej witaminy K1?
Najbogatsze źródła to warzywa zielonolistne: jarmuż (~700 µg/100 g), szpinak (~480 µg/100 g), brokuły (~140 µg/100 g), brukselka (~140 µg/100 g), sałata, natka pietruszki. Mniejsze ilości znajdziemy w olejach roślinnych (rzepakowy, sojowy) i żywności pochodzenia zwierzęcego (wątróbka, jaja).
Czy mogę przedawkować witaminę K1?
Witamina K1 ma bardzo niską toksyczność — EFSA nie ustaliła górnej granicy bezpiecznej dawki dla form naturalnych (K1, K2). Wyjątek: pacjenci na warfarynie i acenokumarolu — wymagają szczególnej ostrożności i konsultacji lekarskiej, ponieważ wysoka podaż K znosi działanie leku.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Hematologów i Transfuzjologów. Diagnostyka zaburzeń krzepnięcia związanych z niedoborem witaminy K.
- Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej. Standardy laboratoryjnej oceny gospodarki witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for vitamin K.
- Mayo Clinic Laboratories. Vitamin K1 (Phylloquinone), Plasma — Clinical and Interpretive.
Data ostatniej aktualizacji źródeł: 2 maja 2026 r.