Parathormon (PTH) – kalkulator i przelicznik jednostek (pg/mL ↔ pmol/L)

Konwerter Parathormonu (PTH) poniżej pozwala szybko przeliczyć stężenie hormonu między dwiema najczęściej spotykanymi jednostkami: pg/mL i pmol/L. Aby przeliczyć pg/mL na pmol/L, pomnóż wynik przez 0,106; w drugą stronę — pomnóż przez 9,43 (lub podziel przez 0,106).

Czym jest parathormon (PTH)?

Parathormon (PTH) to peptydowy hormon składający się z 84 aminokwasów (intact PTH 1-84, MW 9425 Da), syntetyzowany w głównych komórkach 4 przytarczyc położonych na tylnej powierzchni płatów tarczycy. Główny regulator gospodarki wapniowo-fosforanowej i przebudowy kości — wzrasta przy spadku wapnia jonowego, działając przez receptor wapniowy CASR.

PTH działa w 3 układach: aktywuje osteoklastyczną resorpcję kości, zwiększa reabsorpcję wapnia i wydalanie fosforu w nerkach oraz indukuje 1α-hydroksylację witaminy D do aktywnego kalcytriolu (1,25(OH)₂D). Tworzy oś regulacyjną z witaminą D i FGF23.

Jak przeliczyć PTH między jednostkami?

Współczynnik 0,106 wynika z masy molowej intact PTH (84-aminokwasowy peptyd, MW 9425 g/mol): 1000 ÷ 9425 ≈ 0,106. Niektóre laboratoria stosują również jednostkę ng/L (1 pg/mL = 1 ng/L).

Przykłady przeliczeń:

Wartości referencyjne PTH

Norma zależy od metody — generacja II (intact PTH 1-84) vs III (biointact). U pacjentów z CKD optymalny zakres PTH wynosi 2–9× górny zakres normy według wytycznych KDIGO 2017.

Hiperkalcemia × PTH — różnicowanie przyczyn

Łączna ocena wapnia i PTH pozwala precyzyjnie określić przyczynę zaburzeń gospodarki wapniowej:

Wskazania do oznaczenia PTH

• Hiperkalcemia o nieznanej przyczynie — różnicowanie PHPT vs paranowotworowa
• Nawracająca kamica nerkowa i osteoporoza z hiperkalcemią
• Osteoporoza i niskoenergetyczne złamania — diagnostyka wtórnej HPT
• CKD stadium ≥3 — monitoring CKD-MBD wg KDIGO
• Po operacji tarczycy — kontrola jatrogennej hipoparatyreozy
• Hipokalcemia i podejrzenie zespołu DiGeorge’a
• MEN1, MEN2A, HPT-JT — zespoły mnogiej endokrynopatii

Co oznaczają nieprawidłowe wartości PTH?

Wysoki PTH z wysokim wapniem — pierwotna nadczynność przytarczyc: gruczolak (~85%), przerost 4 gruczołów (~10%), rak przytarczyc (<1%). Wysoki PTH z niskim wapniem — wtórna HPT w CKD, niedobór witaminy D, malabsorpcja, leczenie bisfosfonianami.

Niski PTH z niskim wapniem — hipoparatyreoza autoimmunologiczna, pooperacyjna, w przebiegu DiGeorge’a, hipomagnezemia, pseudohipoparatyreoza. Niski PTH z wysokim wapniem — hiperkalcemia paranowotworowa (PTHrP), szpiczak mnogi, sarkoidoza, przedawkowanie witaminy D, milk-alkali.

Powiązane kalkulatory

• Witamina D (25-OH) — partner PTH; aktywny kalcytriol powstaje pod kontrolą PTH, niedobór 25(OH)D powoduje wtórną HPT
• Mocznik (BUN) — marker funkcji nerek; CKD prowadzi do wtórnej HPT i CKD-MBD
• Kortyzol — hiperkortyzolemia (zespół Cushinga) zaburza metabolizm kości i równowagę Ca/P
• Aldosteron — wpływa na gospodarkę elektrolitową (K⁺, Mg²⁺) i pośrednio na wydzielanie PTH
• Estradiol (E2) — estrogeny chronią masę kostną; ich spadek (menopauza) wzmaga obrót kostny i wpływa na oś PTH

Najczęstsze pytania

Jak przeliczyć PTH pg/mL na pmol/L?

Aby przeliczyć z pg/mL na pmol/L, pomnóż wynik przez 0,106. Wartość 50 pg/mL to więc około 5,3 pmol/L. W drugą stronę: pmol/L × 9,43 = pg/mL.

Jakie są normy parathormonu?

Typowy zakres referencyjny intact PTH (II generacja) wynosi 15–65 pg/mL (1,6–6,9 pmol/L), ale konkretne wartości zależą od metody i laboratorium (10–60 lub 12–88 pg/mL). U pacjentów z CKD obowiązują odrębne cele KDIGO — w stadium 5/dializa PTH 2–9× górny zakres normy.

Co oznacza wysoki PTH?

Interpretacja zależy od stężenia wapnia. Wysoki PTH + wysoki wapń = pierwotna nadczynność przytarczyc (PHPT, najczęściej gruczolak). Wysoki PTH + niski lub prawidłowy wapń = wtórna HPT (CKD, niedobór witaminy D, malabsorpcja).

Co oznacza niski PTH?

Niski PTH + niski wapń = hipoparatyreoza (autoimmunologiczna, pooperacyjna, hipomagnezemia, DiGeorge). Niski PTH + wysoki wapń = hiperkalcemia paranowotworowa (PTHrP), nadmiar witaminy D, sarkoidoza, szpiczak.

O której godzinie pobrać krew na PTH?

Standardowo pobranie wykonuje się rano (8:00–10:00), na czczo (rytm dobowy — najwyższe stężenia rano). Próbka EDTA musi być transportowana w lodzie, oddzielona w 30–60 min od pobrania — PTH ulega szybkiej proteolizie. Jednoczasowo pobiera się wapń (całkowity i jonowy), fosfor, 25(OH)D i kreatyninę.

Czy PTH zawsze interpretuje się razem z wapniem?

Tak — sam pomiar PTH bez wapnia ma ograniczoną wartość diagnostyczną. Pełen panel kostno-mineralny obejmuje: PTH, wapń całkowity i jonowy, fosfor, magnez, 25(OH)D, kreatyninę z eGFR oraz fosfatazę alkaliczną. W CKD-MBD dodatkowo FGF23 i markery obrotu kostnego.

Źródła

1. Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne. Wytyczne diagnostyki i leczenia pierwotnej nadczynności przytarczyc.
2. Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej. Standardy laboratoryjne w diagnostyce gospodarki wapniowo-fosforanowej.
3. Endocrine Society. Clinical Practice Guideline: Management of Primary Hyperparathyroidism.
4. Mayo Clinic Laboratories. Parathyroid Hormone (PTH), Serum — Clinical and Interpretive.

Data ostatniej aktualizacji źródeł: 7 maja 2026 r.